“Een moslima met hoofddoek straalt geen neutraliteit uit.”
Hoe vaak hebben we dit argument de afgelopen jaren niet moeten aanhoren? In 2021 schreef ik daar het volgende antwoord op:
Ik heb van de week met gekromde tenen zitten kijken naar een reportage van Nieuwsuur. Niet het soort tv-programma dat ik normaal vrijwillig bekijk, maar het kwam op als suggestie op YouTube, en ik hapte.
De reportage ging over moslima’s die bewust de hidjaab droegen, en twee ex-moslima’s die bewust de hidjaab hadden afgedaan. Allereerst is dat al een opvallende keuze; het kan nooit zomaar gaan over enkele trotse, zelfverzekerde moslima’s die toelichten wat het dragen van de hidjaab voor hen betekent. Nee, dan moet er ook een negatieve en kritische noot aan worden toegevoegd, anders is de reportage niet “neutraal” of “onpartijdig”.
Stel je voor: een positieve reportage over moslima’s, zonder enig kritisch woord. Nee, daar moeten verhalen bij over de andere kant van het verhaal: dat er ook vrouwen zijn die naar eigen zeggen worden geslagen als ze geen hidjaab dragen. Maar goed, dat is een journalistieke keuze waar ik het hier niet over ga hebben.
Waar ik het over wil hebben, is de bijna boze vraag die gesteld werd aan de zuster die ontslagen was bij de politie voor het dragen van een hidjaab.
De interviewer stelde:
“Je moet als agente neutraliteit uitstralen en een hidjaab is geen neutrale uitstraling!”
En niet veel later tegen een andere zuster:
“Kun jij garanderen dat je dan ook opkomt voor een vrouw zonder hidjaab?!”
Nou geloof ik niet dat een moslima bij de politie hoort te werken, maar dat is weer een andere discussie.
Even terug naar de vraag:
“Kun jij garanderen dat je dan ook opkomt voor een vrouw zonder hidjaab?!”
Ik vind deze vraag typisch. Elke keer wanneer moslims zichtbaar moslim zijn, wordt er gesteld dat ze niet “neutraal” of “onpartijdig” zouden zijn.
Ik kreeg het zelf eens te horen toen ik een programma-voorstel schreef voor een serie documentaires over moslims. Ik zou volgens het productiebedrijf niet “neutraal” zijn als filmer, omdat ik zelf een overtuigd moslim ben.
Ik reageerde daarop allereerst met de stelling dat niemand werkelijk neutraal is.
Hoezo kan een filmmaker die moslim is geen evenwichtige documentaire over moslims maken, maar een filmmaker die geen moslim is, wel? Wie vertelt mij dat hij bijvoorbeeld geen overtuigd PVV’er is die een hekel aan moslims heeft? Of een overtuigd atheist die een hekel aan alles heeft dat naar religie ruikt?
Iedereen heeft wel een levenswijze en overtuigingen die haaks staan op andere leefwijzen en overtuigingen. Dus niemand is dan nog “neutraal”.
Hoezo is een vrouw met hidjaab niet neutraal, maar een vrouw zonder hidjaab wel?
Als je je afvraagt of een vrouw met hidjaab ook op zal komen voor een vrouw zonder hidjaab, vraag ik me af of een vrouw zonder hidjaab ook op zal komen voor een vrouw met hidjaab.
Het dragen van een hidjaab geeft een signaal af, maar het niet dragen van een hidjaab ook. Het dragen van een hidjaab wijst op een overtuiging, maar het niet dragen van een hidjaab ook.
Hoe weet ik zeker of die agente die geen hidjaab draagt, in haar vrije tijd wellicht geen fanatieke PVV’er is die een hekel heeft aan moslims? Zal zij mij rechtvaardig en neutraal behandelen als moslim? Wie kan dat garanderen?
De politie van Amsterdam vaart ieder jaar met een eigen boot mee in de Gay Parade, inclusief regenboogvlaggen. Is dat neutraal? Is dat geen uiting van een levensovertuiging?
Als je bang bent dat een moslim niet neutraal kan zijn tegenover een homofiel, hoe kunnen we er dan wel blind op vertrouwen dat een homofiel neutraal zal zijn tegen een moslim? Hij weet immers dat ik als moslim zijn levenswijze afkeur.
Hoe weet ik dat de agente zonder hidjaab die tegenover mij staat mij neutraal zal behandelen als man? Misschien is ze wel een radicale feministe die een hekel heeft aan mannen.
De ME’er met knuppel zal wellicht eerder op een Feyenoorder inslaan dan op een Ajacied, omdat hij zelf sinds zijn kindertijd fanatiek aanhanger is van Ajax. En de agent die in zijn vrije tijd een overtuigd zionist is die een hekel heeft aan Arabieren, zal eerder zijn pistool of traangas trekken tegen een Arabische Nederlander dan tegen een Joodse Nederlander.
Dit zijn innerlijke overtuigingen die niet aan de buitenkant te zien zijn. In andere woorden: uiterlijke neutraliteit is nietszeggende schijn-neutraliteit en het afwezig zijn van een symbool houdt niet automatisch in dat die persoon daardoor onpartijdig wordt.
De werkelijk neutrale en onpartijdige mens is een zeldzaamheid, een minderheid van een minderheid.
Wie werkelijk neutraal is, zal altijd het verhaal van beiden kanten toestaan, of zelfs van drie of vier kanten. Wie werkelijk neutraal is, zal iedereen een kans van spreken geven, iedereen evenveel recht om de ander te overtuigen met argumenten.
Laat dit nu precies afwezig zijn in veruit de meeste intellectuele kringen.
Laat ik een voorbeeld geven: er bestaan boeken met radicale rassen-theorieën. Boeken die met pseudo-wetenschap aan willen tonen dat witte Europeanen bij voorbaat superieur zijn aan zwarte Afrikanen.
Ik daag je nu eens uit tot het volgende: neem een steekproef bij 100 openbare bibliotheken in Nederland, en vertel mij in hoeveel vestigingen je deze boeken hebt aangetroffen.
Ik zal je een helse reis langs 100 bibliotheken besparen met een antwoord: nul.
Je zult dit soort boeken niet aantreffen, net zoals je er geen boeken aan zult treffen die bijvoorbeeld beargumenteren dat joden de wereld over willen nemen, dat de holocaust nep was of dat homoseksualiteit een psychische ziekte is.
Het is niet dat zulke boeken niet bestaan, maar dat degenen die verantwoordelijk zijn voor de aanschaf van die boeken, niet werkelijk neutraal zijn, ook al hangen ze nog zulke mooie verhalen op over intellectuele vrijheid of vrijheid van meningsuiting.
Abdul-Jabbar van de Ven
Imaan Booster 