Als je in het Arabisch praat over de centrale verwarming, gebruik je waarschijnlijk het woord shoufag (شوفاج). Maar wist je dat je precies ditzelfde woord ook hoort in de straten van Parijs en de huiskamers van Brussel?
Tijdens het kijken naar een Nederlands nieuwsitem viel het me op: een Fransman had het over choufagge. Mijn taalradar ging meteen aan. Wat blijkt? Dat is geen toeval!
Een reizend leenwoord
Het Arabische woord shoufag is rechtstreeks geleend uit het Frans, waar het geschreven wordt als chauffage (uitgesproken als sjoefázj).
Hoe komt een Frans woord in het Midden-Oosten terecht? Dat heeft alles te maken met geschiedenis. In de 19e en vroege 20e eeuw was Frans de wereldtaal van techniek en diplomatie. Toen de moderne centrale verwarming werd uitgevonden en geïntroduceerd in de Arabische wereld, werd de Franse term simpelweg overgenomen en in het Arabische schrift (شوفاج) gegoten.
Zelfs dichter bij huis is het een hit: in Vlaanderen (België) roept bijna iedereen “Zet de chauffage eens wat hoger!” als ze het koud hebben.
Waarom doet Nederland niet mee?
Nederland kiest, zoals zo vaak, een heel eigen route. Wij gebruiken het functionele, beschrijvende woord verwarming (afgeleid van verwarmen).
Rond de tijd dat de centrale verwarming in Nederland doorbrak, was er een sterke voorkeur om eigen, Nederlandse woorden te bedenken voor nieuwe technologieën in plaats van Franse termen over te nemen. Bovendien had Frankrijk in die periode — in tegenstelling tot België en delen van het Midden-Oosten — geen directe politieke of taalkundige invloed op Nederland.
Toch een Frans tintje
Hoewel de Nederlanders het systeem ‘de verwarming’ noemen, hebben ze voor het metalen paneel aan de muur stiekem wél een Frans woord geleend: de radiator (van het Franse radiateur, wat ‘straler’ betekent).
Zo zie je maar hoe taal verbindt. Of je nu in Bagdad, Beiroet, Parijs of Antwerpen bent: als je de verwarming aanzet, deel je onbewust dezelfde taalgeschiedenis!
