Zwitserland gaat zondag naar de stembus voor een referendum over een wettelijke bevolkingslimiet. Als de wet wordt aangenomen, moet het bevolkingsaantal in het land worden beperkt tot tien miljoen inwoners. Critici noemen het referendum xenofobisch en vrezen dat het land geïsoleerd raakt van de EU.
Op dit moment wonen er iets meer dan negen miljoen mensen in Zwitserland, tegenover 8,3 miljoen tien jaar geleden. Ongeveer een kwart van de bevolking is in het buitenland geboren, blijkt uit cijfers van de overheid.
Het referendum komt uit de koker van de grootste partij van het land, de Zwitserse Volkspartij (SVP). Volgens hen zorgt “ongecontroleerde migratie” ervoor dat het land “veel te snel groeit” en voelen veel inwoners zich steeds meer als “vreemden in hun eigen land”. Ook gebruikt de partij anti-moslimretoriek om het plan te onderbouwen.
“Het is ronduit xenofoob”, zegt Delphine Klopfenstein, een parlementslid van Groen, tegen Reuters. “Uiteindelijk maakt het van buitenlanders een zondebok, alsof zij de oorzaak zijn van alle problemen in de samenleving. Het is gevaarlijk omdat dat misleidend is.”
Hoewel er veel kritiek vanuit de oppositie is, mag er op een referendum worden gestemd als er binnen achttien maanden meer dan 100.000 handtekeningen voor zijn verzameld. Volgens recente opiniepeilingen wordt het spannend. Tegenstanders van het referendum vormen met 52 procent een kleine meerderheid.
Als de wet wordt aangenomen, zal de overheid geen nieuwkomers meer het land in kunnen laten als het bevolkingsaantal de 9,5 miljoen bereikt. Daaronder vallen ook vluchtelingen en familieleden van inwoners die in het buitenland wonen. Wanneer er tien miljoen mensen in Zwitserland wonen, zal het land de overeenkomst van vrij verkeer van mensen met de EU moeten opschorten.
Daar ligt een belangrijk pijnpunt. Het grootste deel van de migranten komt uit EU-landen, zoals Frankrijk, Italië, Duitsland en Portugal. Hoewel Zwitserland geen onderdeel is van de EU, is het wel haar grootste handelspartner. Dit heeft een grote invloed op de economische stabiliteit in het land.
Beat Jans, lid van het Zwitserse bestuursorgaan, spreekt van “het Brexit-moment voor Zwitserland”. “Een ja-stem zou ons isoleren.” Daarnaast waarschuwen bedrijfseigenaren dat het beperken van het bevolkingsaantal de economie zou schaden en ervoor zou zorgen dat bedrijven moeilijk aan nieuw personeel kunnen komen.
“Aanzienlijk meer mensen zullen met pensioen gaan dan dat er jongeren tot de beroepsbevolking toetreden”, schreef Rudolf Minsch, het hoofd van de parapluorganisatie voor het Zwitserse bedrijfsleven, vorig jaar al. “Als de immigratie van dringend benodigde werknemers stopt, komt Zwitserland in een vicieuze cirkel terecht: er zal overal een tekort aan buitenlandse werknemers zijn.”