Nog even en de bevolking van de Europese Unie gaat krimpen. Er worden minder baby’s geboren dan er mensen doodgaan, en er is te weinig immigratie om dat gat te dichten. De historische trendbreuk heeft grote gevolgen voor onze positie op het wereldtoneel: in 2100 zijn er tien keer zoveel Afrikanen als Europeanen.
Die verwachting spreekt de Europese Commissie uit in een dinsdag gepresenteerd rapport. Daarin staat dat de Europese bevolking in 2029 een historische piek zal bereiken, met 453,3 miljoen mensen. Daarna begint de duikvlucht. In 2050 zijn er al 8 miljoen minder, en in 2100 zal de Europese bevolking onder de 400 miljoen tuimelen.
Het geboortecijfer ligt in de EU op 1,34 kinderen per vrouw, ver onder het ‘vervangingsniveau’ van 2,1, dat nodig is om de bevoking op peil te houden. De verwachting is niet dat dat heel veel gaat veranderen. Vrouwen blijven vaker kinderloos en krijgen later kinderen.
De levensverwachting stijgt, maar toch gaan er jaarlijks veel meer mensen dood dan dat er kinderen bijkomen. Migratie zal de krimp en vergrijzing afremmen, is de verwachting. Maar dat voorkomt de daling niet volledig. Illustratief gegeven: als er geen migratie was, zou de bevolking van Europa in 2100 maar liefst 32 procent lager uitvallen dan nu.
Binnen Europa doemt een grote demografische kloof op. Oost-Europa krijgt de hardste klappen. Daar is het geboortecijfer laag, trekt jong talent weg en is nauwelijks sprake van immigratie. In Zuid-Europa is die er wel, waardoor de daling nog enigszins gecompenseerd wordt.
West-en Noord-Europa groeien nog even verder. Dat geldt ook voor Nederland. De bevolking hier stijgt in elk geval tot 2070 nog door, verwacht het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat komt door migratie en ook omdat het geboortecijfer naar verwachting weer wat aantrekt.
Hoe groot de neergang in Europa is, wordt pas echt duidelijk als je het krimpende en vergrijzende continent vergelijkt met de andere ‘supermachten’. Het aandeel van de EU in de wereldbevolking daalt van 5,4 procent nu naar 3,4 procent in 2100.
Verrassend gegeven: ook het aandeel van China daalt, in een enorm tempo bovendien, van 17,2 procent nu naar 6,2 procent bij de eeuwwisseling. India en de VS blijven relatief stabiel. Grote ‘winnaar’: Afrika. Dat verdubbelt naar 37,6 procent van de wereldbevolking. Met andere woorden: er zijn in 2100 tien keer zoveel Afrikanen als Europeanen.
Zomaar een cijfer uit het demografierapport dat de Kroatische Eurocommissaris Dubravka Suica deze dinsdag presenteerde: tussen 2025 en 2050 verliest de EU jaarlijks gemiddeld 1,2 miljoen mensen in de werkende leeftijd. Het aantal pensioengerechtigden stijgt nog even door.
Suica schetste in Brussel de uitdagingen: „Hoe behouden we onze beroepsbevolking? Hoe financieren we onze pensioenen en gezondheidszorg? Hoe houden we onze regio’s levendig en hoe maken we het voor jonge Europeanen makkelijker om een toekomst op te bouwen?”
Experts zien een aantal oplossingen. Geen enkele daarvan is een wondermiddel, benadrukken ze, maar samen kunnen ze de neergang hanteerbaar maken.
Op de eerste plaats moeten alle landen een voorbeeld nemen aan Nederland: vrouwen moeten volop deelnemen aan het arbeidsproces. De loonkloof moet daarvoor verdwijnen en de kinderopvang moet beter. Ook 55-plussers moeten veel meer dan nu meedoen.
Migratie moet zich direct vertalen naar werk: mensen die hierheen komen, moeten snel integreren, zodat ze kunnen werken. Daarnaast biedt AI kansen om de productiviteit van mensen te verhogen.
De Eurocommissaris sloot daarom positief af: ‘De bemoedigende boodschap hier is dat we niet machteloos staan. We hebben de instrumenten om in te grijpen. Demografische verandering is onvermijdelijk, maar achteruitgang niet.’
Oplossing “vrouwen moeten volop deelnemen aan het arbeidsproces”.
Lol, koekoek.