Jaren na de revolutie van 1979, die Ayatollah Khomeini aan de macht bracht, hielden de twee ogenschijnlijke vijanden een wederzijds voordelige relatie in stand.

Het is misschien verrassend dat Iran en Israël hun banden niet volledig verbraken na de Islamitische Revolutie van 1979, die Ayatollah Ruhollah Khomeini aan de macht bracht. Uit archieven blijkt dat sleutelfiguren in beide landen vonden dat het handhaven van een geheime relatie strategisch voordelig zou zijn. Als gevolg hiervan bleven Iran en Israël, zelfs nadat de Iraanse monarch Shah Mohammad Reza Pahlavi was afgezet, handel drijven ter waarde van miljoenen dollars per jaar—dit terwijl Teheran publiekelijk het bestaansrecht van Israël ontkende.

Dit toont aan dat het Iraanse regime, ondanks zijn publieke retoriek, diep pragmatisch is: het voortbestaan van de Islamitische Republiek Iran na 1979 is de hoogste prioriteit. De leiders van het land gaan ver om dit doel te waarborgen.

Toen het leger van Saddam Hoessein in 1980 Iran binnenviel—gesteund door enkele van de grootste wereldmachten, waaronder Saoedi-Arabië, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie—had Teheran weinig bondgenoten en een dringende behoefte om de pas gevormde islamitische republiek te behouden. Op dat moment wendde de Iraanse leiding zich tot Israël, ogenschijnlijk een van zijn grootste vijanden, voor hulp.

Israël en Iran, die onder de afgezette sjah nog goede betrekkingen hadden, raakten in een bittere vete verwikkeld nadat Khomeini aan de macht kwam. De oude geestelijke noemde Israël de “kleine Satan”, slechts ondergeschikt aan de VS, die hij de “grote Satan” noemde. Dit maakt hun geheime samenwerking des te opmerkelijker.

De revolutionairen die de sjah afzetten, waren fel tegen diens beleid—waaronder de monarchie’s relatie met Israël. Veel revolutionairen zagen die relatie als uitbuiting en onevenredig voordelig voor westerse belangen ten koste van Iran. Zo begon de officiële vijandigheid tussen Iran en Israël na de revolutie van 1979, en die vijandschap duurt tot op de dag van vandaag voort.

De meest prominente leider van de revolutie, Khomeini, verklaarde in een interview aan het begin van zijn heerschappij dat zijn islamitische republiek “de betrekkingen met Israël zou verbreken omdat [het] geen enkele wettelijke rechtvaardiging voor zijn bestaan ziet. Palestina behoort tot de islamitische wereld en moet worden teruggegeven aan de moslims.”

Wapenleveringen en Geheime Samenwerking
De verwoestende achtjarige oorlog die volgde op de Iraakse invasie van Iran eindigde in een patstelling, met naar schatting 1 tot 2 miljoen slachtoffers. Het is belangrijk te begrijpen dat Iran in de jaren ‘70, vóór de revolutie, beschikte over een buitengewoon sterk, door het Westen gesteund leger, gefinancierd door olie-inkomsten. Irak, onder leiding van Saddam Hoessein en de Ba’ath-partij, was ondertussen zijn eigen militaire macht aan het uitbreiden. De machtsbalans verschoof drastisch nadat Khomeini in 1979 de macht greep en zijn aanhangers uit wantrouwen en angst het leger van de sjah zuiverden. Irak zag een kans om Iran’s militaire zwakte uit te buiten en viel zijn historische rivaal minder dan een jaar na de revolutie binnen. Om soldaten te motiveren, beloofde het nieuwe Iraanse regime dat, na de verovering van Bagdad, de “bevrijding van Jeruzalem” de volgende stap zou zijn. En toch bereikte tijdens deze periode de clandestiene relatie tussen Teheran en Tel Aviv haar hoogtepunt.

Een nadere blik op deze periode maakt duidelijk waarom Khomeini ervoor koos geheime banden met Israël te onderhouden. De afgezette sjah had de controle over het zesde grootste leger ter wereld, $26 miljard aan buitenlandse reserves, een olie-industrie die dagelijks $105 miljoen opbracht en nauwe banden met Israël. De nieuwe machthebbers namen dit rijke erfgoed dankbaar over—behalve de vriendschap met Israël, althans in het openbaar. Officieel liet de nieuwe islamitische republiek haar afkeer van Israël blijken door de Israëlische ambassade in Teheran over te dragen aan de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO), die destijds het bestaan van Israël verwierp.

De realiteit is echter dat elke pas gevormde revolutionaire regering die direct in een oorlog terechtkomt, compromissen moet sluiten om te overleven—zelfs een die prat gaat op haar non-alignment politiek. Geheime samenwerking met Israël was voor het Iraanse regime aantrekkelijker dan samenwerking met de VS of de Sovjet-Unie.

Toen de sjah nog aan de macht was, brachten gemeenschappelijke veiligheidsdreigingen vanuit Egypte onder Nasser en de Sovjet-Unie Iran en Israël dichter bij elkaar. Onder Khomeini zorgden de Iraakse agressie en Iran’s isolatie ervoor dat deze samenwerking opnieuw opbloeide, voornamelijk omdat Iran wapens nodig had.

Aan het begin van de oorlog verkeerde het Iraanse leger in een crisis. Tussen 1979 en 1980 verliet naar schatting 60% van het leger het land, terwijl duizenden anderen werden geëxecuteerd of gevangengezet. Door de chaos en zuiveringen waren er naar verluidt slechts 28 tanks aanwezig in de provincie Khuzestan, die aan Irak grensde. De luchtmacht, die onder de sjah een van de sterkste van de regio was, verkeerde in een nog slechtere staat—slechts 40% van de vloot was nog bruikbaar.

Israël vulde dit vacuüm door in 1983 voor meer dan $100 miljoen aan wapens aan Teheran te leveren. In 1985 vervoerden Deense vrachtschepen, gecharterd door de Israëlische regering en privé-wapenhandelaren, meer dan 600 ladingen Amerikaans gemaakte wapens via de Perzische Golf naar de Iraanse haven Bandar Abbas. Gedurende de oorlog hield Israël Iraanse militaire vliegtuigen operationeel en trainden Israëlische militaire instructeurs de commandanten van het Iraanse leger.

Ideologie Versus Realiteit
Hoewel de sjah diplomatiek voorzichtiger omging met zijn betrekkingen met Israël, konden noch hij noch Khomeini hun samenwerking met Israël ideologisch rechtvaardigen. Israël’s “periferie-doctrine,” geïntroduceerd door premier David Ben-Gurion kort na de oprichting van de staat in 1948, legde de nadruk op sterke relaties met Iran, Turkije en Ethiopië om de Arabische wereld in evenwicht te houden. Tegen de jaren ‘80 verloor deze doctrine echter aan belang.

Voor Iran was de samenwerking met Israël minder van strategisch belang, maar het land wilde koste wat kost zijn regionale machtspositie behouden. Israël, op zijn beurt, had weinig vrienden in de regio en hoopte dat Khomeini slechts een tijdelijke afwijking zou zijn in de Iraans-Israëlische betrekkingen. Israëlische leiders waren van mening dat Iran niet permanent in de vijandige Arabische hoek zou blijven en beschouwden de Iraanse revolutie als een kortstondige afwijking.

Khomeini’s felle retoriek tegen Israël in de jaren ‘80 was eerder een gepassioneerde vertoning dan een vastomlijnde buitenlandse politiek. Israël leek dit onderscheid tussen retoriek en beleid al vroeg te herkennen en bleef Iran behandelen als een potentiële regionale bondgenoot, zelfs terwijl de islamitische republiek Israël een “kankerachtige tumor” noemde. Dit was grotendeels te danken aan Shimon Peres, destijds Israëls premier en minister van Buitenlandse Zaken, die geloofde dat Khomeini slechts een tijdelijk obstakel was en dat de VS Iran weer in de westerse invloedssfeer moest brengen.

Evenzo verklaarde de Israëlische minister van Defensie Ariel Sharon in 1982 op televisie dat Israël ondanks Amerikaanse tegenstand wapens aan Iran zou blijven verkopen. Iran reageerde met ontkenningen, spot en een resolutie om Israël uit de VN te zetten. Toch liet de Israëlische minister van Defensie Yitzhak Rabin in 1987 doorschemeren hoe diep de geheime band zat: “Iran is Israël’s beste vriend, en we zijn niet van plan om onze houding ten opzichte van Teheran te veranderen, want Khomeini’s regime zal niet eeuwig duren.”

Hieronder het origineel in het Engels:

Iran and Israel’s Covert Pragmatic Friendship

For years after the 1979 revolution that brought Ayatollah Khomeini to power, the two supposedly enemy states maintained a mutually beneficial relationship

It is perhaps a surprising fact that Iran and Israel did not cut ties after the former’s 1979 Islamic Revolution that brought Ayatollah Ruhollah Khomeini to power. Records show that key actors in both countries felt that maintaining a secret relationship would be strategically beneficial. As a result, Iran and Israel continued to engage in trade worth millions of dollars per year after the fall of Iran’s monarch, Shah Mohammad Reza Pahlavi, even as Tehran publicly denied Israel’s right to exist.

This shows that the Iranian regime, for all its public zealotry, is deeply pragmatic: The raison d’etre of the Islamic Republic of Iran, post-1979, is regime preservation. The country’s leaders will go to great lengths to ensure that this goal is met.

When Saddam Hussein’s army, aided by some of the world’s greatest powers, including Saudi Arabia, the United States and the Soviet Union, invaded Iran from Iraq in 1980, Tehran was left with few friends and a frantic desire to preserve the newly formed Islamic republic. It was then that the Iranian leadership turned to Israel, purportedly one of its foremost foes, for assistance.

Israel and Iran, once friendly under the deposed shah, had a bitter fallout when Khomeini took over. The aging cleric referred to Israel as the “Little Satan,” second only to the U.S., which was the “Great Satan.” This makes their secret relationship even more interesting.

The revolutionaries who overthrew the shah were deeply opposed to the former ruler’s policies — including the monarchy’s relationship with Israel. The perception among many revolutionaries was that that relationship was exploitative and disproportionately favored Western interests at Iran’s expense. Thus, the official animosity between Iran and Israel began after the 1979 revolution, and it remains fervent to this day.

The most prominent face of the revolution, Khomeini, said in an interview at the beginning of his tenure that his Islamic republic would “break off relations with Israel because [it does not] believe there is any legal justification for its existence. Palestine belongs to the Islamic space and must be returned to the Muslims.”

The devastating eight-year war sparked by Iraq’s invasion of Iran ended in stalemate and an estimated 1 to 2 million casualties. It is important to understand that in the 1970s, prior to the revolution, Iran had a remarkably strong military backed by the West and funded by oil wealth. Iraq, meanwhile, was expanding its own military power under the rule of Saddam and the Baath Party. The balance of power shifted once Khomeini came to power in 1979 and his partisans purged the shah’s army out of fear and distrust. Iraq saw an opportunity to exploit Iran’s new military weakness and decided to attack its historical foe less than a year after the revolution took place. In an attempt to galvanize troops, the new Iranian regime promised soldiers and prospective “martyrs” that the next stop after conquering Baghdad would be the “liberation of Jerusalem.” And yet, during this same period, the clandestine relationship between Tehran and Tel Aviv reached its peak.

A closer look at the events of this period makes clear Khomeini’s rationale for maintaining covert ties with Israel. The deposed shah had controlled the world’s sixth-largest army, $26 billion in foreign reserves, an oil industry producing $105 million a day and a close relationship with Israel. The new regime gladly accepted all of this rich legacy, except for the friendly relations with Israel — at least publicly. Officially, the new Islamic republic’s feelings about Israel were conveyed by its decision to hand over the Israeli Embassy in Tehran to the Palestine Liberation Organization, which, at the time, rejected Israel’s existence.

The truth is that any newly formed revolutionary government that is immediately thrown into a war will naturally need to compromise to survive — even one that prides itself on nonalignment. Covert cooperation with Israel was more attractive to the Iranian regime than allying with the U.S. or the Soviet Union.

When the shah was in power, common security threats from President Gamal Abdel Nasser’s Egypt and the Soviet Union brought Iran and Israel closer. Under Khomeini, Iraq’s aggression, combined with Iran’s isolation from the international community, made room for a renewal of such cooperation, largely because Iran needed weapons.

At the start of the war, Iran’s military was in dire condition. Between 1979 and 1980, an estimated 60% of Iran’s military personnel quit, while the new regime killed or arrested thousands more. As a result of the chaos and purges, there were reportedly only 28 tanks in the entirety of Iran’s Khuzestan province, which bordered Iraq. The air force, which under the shah had been one of the region’s strongest, was in even worse shape; only 40% of the entire fleet was salvageable. Israel helped fill the vacuum during this period by selling more than $100 million dollars’ worth of arms to Tehran in 1983. By 1985, Danish cargo ships chartered by the Israeli government and private arms dealers made over 600 trips carrying American-made arms through the Persian Gulf to the Iranian port of Bandar Abbas. As the war continued, Israel kept Iranian military planes flying, while Israeli military instructors trained the Islamic republic’s army commanders.

Although the shah was better at maintaining a diplomatic front when it came to publicly discussing ties with Israel, neither he nor Khomeini could realistically cite “ideological alignment” with Israel as a factor in their cooperation. Israel’s “periphery doctrine,” introduced by Prime Minister David Ben-Gurion shortly after the state was established in 1948, prioritized strong relationships with Iran, Turkey and Ethiopia as a balance-of-power strategy against the Arab world. By the 1980s, however, this doctrine was dwindling in importance.

Although the partnership was less relevant to Iran, the country remained determined to uphold its status as a major regional power, while Israel still craved security. With limited friends in the region at the time, Israeli leaders hoped Khomeini represented a deviation rather than a lasting shift for Iran, as they couldn’t afford to lose more regional allies.

Khomeini’s harsh rhetoric toward Israel during the 1980s was more of an impassioned charade than a foreign policy doctrine. Israel seemed to recognize this discrepancy between rhetoric and policy early on and continued to treat Iran as a potential regional ally even as the Islamic regime classified Israel as a “cancerous tumor.” This was largely because Shimon Peres — Israel’s prime minister and foreign minister at the time — believed that Khomeini was only a temporary setback for Iran-Israel relations, and that the U.S. should work to bring Iran back into the Western sphere of influence.

Similarly, in 1982, Israeli Defense Minister Ariel Sharon announced on television that Israel would continue selling weapons to Iran despite American opposition. Iran responded to Sharon’s announcement with denials, ridicule and the introduction of a resolution to expel Israel from the United Nations. Yet in 1987, Yitzhak Rabin, then Israel’s minister of defense, belied their denials when he said that “Iran is Israel’s best friend and we do not intend to change our position in relation to Tehran, because Khomeini’s regime will not last forever.”

Bron: https://newlinesmag.com/argument/iran-and-israels-covert-pragmatic-friendship/