De Oekraïense journaliste Viktoria Rosjtsjyna, die in augustus 2023 van de aardbodem verdween terwijl ze onderzoek deed in bezet gebied in Oekraïne, werd maandenlang bruut mishandeld in Russische gevangenissen. Voormalig celgenoten van de journaliste schetsen een onthutsend beeld van de martelpraktijken, die volgens hen hebben plaatsgevonden in speciaal opgezette martelkampen voor Oekraïners.
De autoriteiten in Kiev deden de schokkende ontdekking toen ze in februari de lichamen van 757 gesneuvelde Oekraïense militairen kregen overgedragen van Moskou. In een van de lijkzakken, waar volgens de namenlijst een ’onbekende man’ – weggemoffeld onder de code ’NM SPAS 757’ – in moest zitten, zat Viktoria Rosjtsjyna.
Het lichaam van de jonge vrouw was zwaar toegetakeld. Volgens de Oekraïense officier van justitie vertoonde het lichaam „talrijke tekenen van marteling”. Viktoria zat onder de blauwe plekken, had een gebroken tongbeen en brandwonden op haar voeten – wat wijst op martelingen met elektrische schokken.
Daarnaast ontbraken ogen, en delen van de hersenen en het strottenhoofd. Vermoedelijk werden de ledematen verwijderd door de Russen om mogelijke sporen van martelingen te verdoezelen.
Lang was onduidelijk wat er precies was gebeurd met de journaliste, die nota bene zelf onderzoek deed naar geheime locaties waar Oekraïense burgers gemarteld werden door de Russische geheime dienst. In een reconstructie werpt het Franse platform Forbidden Stories nu nieuw licht op de folteringen.
Getuigen schetsten eerder in een documentaire al een afschuwelijk beeld van de mishandelingen, die plaatsvonden in een onbekende plaats in de Oekraïense regio Zaporizja – waar Rosjtsjvna speciaal naartoe was gereisd voor haar onderzoek en sinds kort een appartement huurde.
„Tijdens de verhoren gebruikten ze elektrische schokken”, bezweert een getuige. „Ze werd een paar keer gestoken. Ik heb gezien dat ze verse littekens had.”
Een andere celgenoot zegt dat Rosjtsyna eind 2023 werd overgeplaatst naar een andere gevangenis, in de Russische industriestad Taganrog. „Toen ze daar arriveerde was ze al volgepompt met drugs”, zegt hij daarover. „Ze begon gek te worden.”
De journaliste woog op een bepaald punt nog maar dertig kilo. Ze weigerde te eten, aldus ooggetuigen. „Ze kon haar hoofd niet eens meer van haar kussen tillen”, zegt een van hen. „We praatten wel met haar, maar ze was verbaasd, ze was doodsbang.”
Op 3 augustus luidde de vader van Viktoria de noodklok: hij kon zijn dochter niet meer bereiken. Zo’n twee maanden later, in oktober, kreeg hij een mail van het Russische ministerie van Defensie, waarin de dood van zijn dochter koud werd medegedeeld. Rosjtsjyna kreeg de sterfdatum 19 september 2024 toebedeeld.
Haar exacte doodsoorzaak is nog altijd onbekend. Volgens Forbidden Stories werd Rosjtsjyna op 8 september uit haar cel gehaald. Op de vraag wat er daarna gebeurde, hebben de onderzoeksjournalisten nog geen antwoord gevonden.
Imaan Booster 