Mohammed al-Nasrawi

Om precies twee uur ’s nachts, lokale tijd in Caracas, was de stilte die over het Ávila-gebergte hing niets anders dan de rust vóór de storm die het gezicht van Latijns-Amerika voorgoed zou veranderen. Terwijl de stad verzonken lag in een door economische crises verzwaarde slaap, doorkliefden onbekende “spookvliegtuigen” op lage hoogte het luchtruim. Kort daarop volgde een reeks daverende explosies die de fundamenten van de militaire basis Fuerte Tiuna deden schudden.

In het hart van dit wazige tafereel voerde een elite-eenheid van Delta Force uit wat het Witte Huis later zou omschrijven als “de briljante operatie”. Het presidentieel paleis werd bestormd en president Nicolás Maduro werd samen met zijn echtgenote Cilia Flores onder schot afgevoerd naar een onbekende bestemming buiten de landsgrenzen. De wereld werd niet wakker met het nieuws van een interne militaire coup, maar met een korte, triomfantelijke post van president Donald Trump, waarin hij met theatrale trots de val van de “dictator” aankondigde en diens overbrenging naar de Amerikaanse justitie.

Het was een scène die herinneringen opriep aan het “cowboytijdperk” waarvan de internationale gemeenschap dacht dat het met het einde van de Koude Oorlog was begraven, maar dat vandaag terugkeert om te bewijzen dat brute macht nog steeds de belangrijkste motor is van het buitenlandse beleid in Washington.

Juridische rechtvaardigingen onder het vergrootglas

Wat in Caracas is gebeurd, gaat veel verder dan de arrestatie van een justitieel gezochte persoon. Het is een steek in het hart van het concept van nationale soevereiniteit waarop het Handvest van de Verenigde Naties sinds 1945 is gebaseerd. Washington, dat zich beroept op een aanklacht wegens “narcoterrorisme” uit 2020, heeft zichzelf vandaag tegelijk tot aanklager, rechter en beul benoemd. Daarbij negeert het volledig de diplomatieke kanalen en het internationaal recht, dat directe militaire interventies en het ontvoeren van staatshoofden verbiedt.

Deze Amerikaanse actie bevestigt een logica van “imperiale uitzondering”: de overtuiging dat de Amerikaanse rechtsmacht zich uitstrekt tot de slaapkamers van presidenten op andere continenten. Daarmee wordt elke leider die zich verzet tegen Amerikaans beleid een potentieel doelwit — niet alleen via sancties of politieke druk, maar via luchtlandingen en gedwongen ontvoeringen. Zo verandert het internationale systeem van een orde gebaseerd op verdragen in een mondiale jungle waarin alleen degene met vliegdekschepen en elite-eenheden regeert.

De schaduw van Noriega: de geschiedenis herhaalt zich in een nieuw jasje

Een ervaren waarnemer kan het beeld van de arrestatie van Maduro en zijn vrouw niet zien zonder terug te denken aan Operatie “Just Cause” in 1989, toen Amerikaanse troepen Panama binnenvielen om generaal Manuel Noriega te arresteren. Het enige verschil is dat technologie de misdaad vandaag “schoner” en sneller heeft gemaakt; de imperialistische kern is onveranderd gebleven.

In beide gevallen wordt “de strijd tegen drugs” gebruikt als moreel dekmantel voor het omverwerpen van een politiek systeem dat Washington onwelgevallig is. De nadruk op de arrestatie van presidentieel echtgenote Cilia Flores voegt een tragische menselijke dimensie toe, waarbij familie wordt ingezet als instrument van psychologische druk en politieke vernedering. Zelfs in de felste conflicten druist dit in tegen diplomatieke gebruiken. Het bevestigt dat de huidige Amerikaanse regering niet alleen een politieke tegenstander wil uitschakelen, maar de symboliek van de Venezolaanse staat wil breken en haar nationale trots wil vernederen — in het zicht van Latijns-Amerikaanse volkeren die elke “redder” die uit een Amerikaanse helikopter stapt met wantrouwen bekijken.

De geopolitiek van olie en bloed

Achter het vaandel van de “bevrijding van het Venezolaanse volk” gaan overduidelijke geopolitieke en economische belangen schuil. Venezuela, met ’s werelds grootste bewezen oliereserves, is altijd een doorn in het oog geweest van de Amerikaanse hegemonie op het westelijk halfrond. Het tijdstip van deze operatie, te midden van oplopende wereldwijde spanningen, wijst erop dat Washington heeft besloten zijn “achtertuin” met geweld veilig te stellen, om de energiestromen te garanderen en de groeiende Russische en Chinese invloed in Caracas in te dammen.

Maar deze “bliksemsnelle overwinning” kan uitmonden in een strategische nachtmerrie. De arrogante manier waarop Maduro is gearresteerd kan leiden tot een constitutioneel en veiligheidsvacuüm dat het land in een verwoestende burgeroorlog stort. Of het kan de Venezolaanse strijdkrachten — die inmiddels de noodtoestand hebben afgekondigd — aanzetten tot een langdurige guerrillastrijd tegen elke door Washington opgelegde machtsstructuur. In dat geval blijkt de vermeende “bevrijding” slechts de opmaat tot algehele vernietiging van het land en destabilisatie van de hele regio.

Het afbrokkelen van de internationale orde en de stilte van het graf

De ware schok ligt niet alleen in de Amerikaanse daad zelf, maar in het schrijnende internationale onvermogen om dit machtsmisbruik te stoppen. Terwijl Rusland en China de aanval veroordeelden als een “gewapende agressie”, bleven internationale instellingen zoals de Veiligheidsraad verlamd door het voldongen feit dat door Amerikaanse militaire macht werd opgelegd.

Deze stilte zendt een duidelijke boodschap uit: internationaal recht is slechts inkt op papier wanneer de enige supermacht besluit het te negeren, en staatssoevereiniteit biedt geen bescherming meer. We bevinden ons op een historisch kantelpunt, waarin diplomatie wordt vervangen door “speciale operaties” en dialoog door ontvoering. Dit luidt het einde in van het tijdperk van internationale ordening en het begin van een tijdperk van “georganiseerde chaos”, geleid door een ruw pragmatisme dat geen rekening houdt met moraal of recht. Het slachtoffer is hier niet Maduro als persoon, maar het idee van de staat zelf, die is verworden tot een prooi van een “wereldpolitie” die beslist wanneer en hoe leiders overzee ten val worden gebracht.

Een horizon van onzekerheid: Caracas wacht op de storm

Terwijl de familie Maduro zich nu op een onbekende locatie bevindt, in afwachting van een rechtszaak in Miami of Washington, kijken de straten van Caracas gespannen uit naar wat de komende uren zullen brengen: woede of berusting. Met deze daad heeft de Verenigde Staten niet alleen een regime omvergeworpen, maar ook de zaden geplant van een historische haat die generaties lang in Latijns-Amerika zal voortleven tegen de “Yankee” die geen aarzeling kent om huizen en landen te schenden om zijn doelen te bereiken.

De gok dat de arrestatie van de leider de crisis zal beëindigen, is naïef en negeert de complexiteit van de Venezolaanse realiteit. De crisis reikt veel verder dan de persoon van de president. De buitenlandse interventie heeft een nationale wond geslagen die niet snel zal helen. Deze dag, 3 januari 2026, zal in het collectieve geheugen gegrift blijven als bewijs van de hoogmoed van macht die weigert van de geschiedenis te leren, en als onweerlegbaar teken dat de “Amerikaanse droom” de wereld tegenwoordig vooral nog raketten en handboeien exporteert.

De Verenigde Staten hebben een lange geschiedenis van het schenden van de soevereiniteit van staten en van de immuniteit die aan presidenten wordt verleend. Dat gebeurde onder meer in Panama in 1989, toen president Noriega werd gearresteerd op beschuldiging van drugshandel; in Chili in 1973 tegen de linkse, democratisch gekozen president Salvador Allende; en in Libië, toen Amerikaanse vliegtuigen onder president Reagan het huis van Muammar al-Qadhafi bombardeerden. De VS bezetten bovendien Irak en Afghanistan, bombardeerden Iran in 2025, en recentelijk werd ook de soevereiniteit van Venezuela geschonden met de arrestatie van president Maduro en zijn echtgenote.

Sterker nog, president Trump en de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie dreigden tijdens een persconferentie, enkele uren na de arrestatie van Maduro, dat Washington zou kunnen herhalen wat het in Venezuela heeft gedaan in andere landen, zoals Colombia en Iran, en hij zinspeelde zelfs op Rusland.

Het bleef niet beperkt tot het schenden van de soevereiniteit van staten onder verschillende voorwendselen, zoals terrorisme of drugshandel. Washington heeft zijn minachting voor het internationaal recht, internationale legitimiteit en internationale organisaties nooit verborgen. Dat bleek onder meer uit de houding tegenover UNESCO en het Internationaal Strafhof, waarop de VS in een historisch precedent sancties oplegden. Ook stond Washington in de Verenigde Naties vaak alleen tegenover vrijwel alle landen ter wereld, ter verdediging van Israël en diens schendingen van het internationaal recht.

Dit is geen nieuwe houding van de huidige Amerikaanse regering of van haar voorgangers. In 2001 nam ik deel aan een politieke bijeenkomst in een hotel in Gaza. Een van de deelnemers was Robert Malley, destijds vertegenwoordiger van de Amerikaanse regering in het vredesproces. In zijn toespraak stelde hij dat Washington de enige referentie was voor het vredesproces. Ik vroeg hem toen: waar blijft de internationale legitimiteit en haar resoluties? Zijn antwoord, openlijk en voor het publiek, was: “Jullie moeten de internationale legitimiteit vergeten.”

Tijdens de oorlog van vernietiging en etnische zuivering in Palestina, waaraan Washington met al zijn macht deelnam, werd Trump erop gewezen dat zijn plannen voor de Gazastrook – met betrekking tot de verdrijving van Palestijnen en de vorming van een bestuursorgaan onder zijn voorzitterschap – in strijd zijn met de internationale legitimiteit. Zijn antwoord was dat dit de legitimiteit van de Verenigde Staten is: met andere woorden, de legitimiteit van de sterkste.

We staan dus voor een systematisch en voortgezet proces door Washington en Tel Aviv om de fundamenten en referentiekaders te veranderen die sinds de Vrede van Westfalen in 1648 en later met de oprichting van de Verenigde Naties in 1945 zijn vastgelegd. Men verschuift van het recht en het internationaal recht naar de “wet van de jungle” ofwel het recht van de sterkste. In werkelijkheid, los van het juridische en morele discours over internationale legitimiteit en internationaal recht, zijn de betrekkingen tussen staten altijd gebaseerd geweest op de realistische theorie van macht, machtsbalans en belangen. Internationaal recht en internationale legitimiteit waren vaak slechts een afleiding voor kleine staten, of werden toegepast zolang ze niet botsten met de belangen van grootmachten.

Wat de Palestijnse kwestie betreft, wordt elk internationaal aspect systematisch uitgewist en worden alle resoluties van de Verenigde Naties genegeerd. De meest recente stappen van Washington en Tel Aviv in dit kader zijn pogingen om het werk van de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen (UNRWA) en andere internationale organisaties die in Palestina actief zijn, te ondermijnen en buiten spel te zetten.

De wereld om ons heen verandert, en de meeste veranderingen zijn niet in het voordeel van de Arabieren. We moeten begrijpen wat er gebeurt, of we het nu prettig vinden of niet. Volgens de wetten van het universum zijn het de sterken en de verstandigen die de geschiedenis maken.

Na deze lange geschiedenis van minachting voor de Verenigde Naties en het internationaal recht, en na de erkenning door president Trump dat er geen legitimiteit boven die van de Verenigde Staten staat, rijst de vraag: wat rechtvaardigt het voortbestaan van het hoofdkwartier van de Verenigde Naties en andere internationale organisaties in de Verenigde Staten? En is er nog enige geloofwaardigheid over van Trumps discours over vrede, laat staan van zijn streven naar de Nobelprijs voor de Vrede?

Ibrahim Abrash